„ათას ერთი ღამე“ და ქართული ფოლკლორი (ერთი ზღაპარი

ანოტაცია

დალილა ბედიანიძის ნაშრომში, სახელწოდებით „ზღაპარი „ათას ერთი ღამიდან“ და ქართული ფოლკლორიდან“ („ვირის, ხარისა და ფერმერის ისტორია“), განხილულია „ათას ერთი ღამის“ ზღაპარი „ვირის, ხარისა და ფერმერის ისტორია“, ქართული (აჭარის რეგიონი) ხალხური ზღაპარი „მეფე, რომელიც არასდროს იცინოდა“ და სხვა ქართული ნარატივები, როგორიცაა „გველის ძმა“, „კაცი, რომელიც ფრინველთა ენას ესმოდა“, „ღარიბი კაცი, რომელიც ფრინველთა ენას ესმოდა“, „გველი და კაცი“, „ბოროტი მოხუცი ქალი“, „კაცი ჩხუბიანი ცოლით“, სულხან-საბა ორბელიანის იგავი „კაცი ჭირვეული ცოლით“, ასევე ლეგენდები „ფულდუ ქალდანის ქალიშვილი“ და „ხოგაის მინდია“. როგორც „ათას ერთ ღამეში“, ასევე ზემოხსენებულ ქართულ ნაწარმოებებში, კაცის მიერ კაპრიზული ცოლის მოთვინიერების ისტორია ნათლად და ნაზი იუმორით არის მოთხრობილი. „ათას ერთ ღამეში“ მამა შაჰრაზადს ზღაპარს მორალურ გაკვეთილად უყვება. ნაშრომში გამოკვეთილია ამ ისტორიებს შორის მსგავსება და განსხვავება. მათი მსგავსება საერთაშორისოდ გავრცელებული თხრობითი ნიმუშის გამოყენებას მიეწერება, განსხვავებები კი მთხრობელების ფანტაზიიდან მომდინარეობს — თითოეული მთხრობელი საკუთარი ქვეყნის უნიკალური მახასიათებლების, ფერისა და სოციალური რეალობის ასახვას ცდილობს. საქართველო ისტორიულად აღმოსავლეთ და დასავლურ ცივილიზაციებს შორის ხიდის როლს ასრულებდა. მისი კულტურა და ისტორია მჭიდროდ იყო გადაჯაჭვული ორივე სამყაროსთან — სინთეზი, რომელიც აშკარად გამოიხატა ქართული ფოლკლორის ნიმუშებში.